Anar al contingut

Teucrium capitatum

De L'Enciclopèdia, la wikipedia en valencià
Teucrium capitatum (Teucrium capitatum)

Teucrium capitatum és una espècie de planta herbàcea de la família Lamiaceae originària de la regió del Mediterràneu fins a Afganistan.



Descripció

És una chicoteta mata de fulles i brots coberts d'una vellosidad blanquecina. Els fulls, opostes, tenen el marge débilmente lobulado. Les inflorescèncias s'agrupen en chicotets glomérulos i les flors són de color rosat o purpurina. Florix a finals de primavera. Viu en els xaraés, pinadaés i camps de cultiu abandonats, a diferència d'atres espècies propenques com Teucrium dunense, que viu en les plages i Teucrium cossonii que viu en els clavills dels penya-segats.[1]

Distribució i hàbitat

Es distribuïx per la regió del Mediterràneu fins a Afganistan. En Espanya es troba en Almeria, Granada, Jaén, Albacete, Alacant, Barcelona, Castelló, Illes Balears, Lleida, Tarragona i Valéncia, a on el seu hàbitat són els xaraés i pinadaés secs, que són freqüents prop de el mar.

Taxonomia

Teucrium capitatum, va ser descrita per Carlos Linneo i publicat en Species Plantarum, vol. 2, p. 566[1], 1753.[2]

Etimologia
  • Teucrium: nom genèric que deriva del Grec τεύχριον, i després el Llatí teucri, -ae i teucrion, -ii, usat per Plinio el Vell en Història naturalis, 26, 35 i 24, 130, per a designar el gènero Teucrium, pero també el Asplenium ceterach, que és un falaguera (25, 45).[3] Hi ha atres interpretacions que deriven el nom de Teucri, -ia, -ium, dels troyanos, puix Teucro era fill del riu Escamandro i la nimfa Idaia, i va anar l'antepassat llegendari dels troyanos, per lo que estos últims a sovint són cridats teucrios.[4] Pero també Teucrium podria referir-se a Teûkros, en llatí Teucri, o siga Teucro, fill de Telamón i Hesione i mig-germà d'Ajax, i que varen lluitar contra Troya durant la guerra del mateix nom, durant la qual va descobrir la planta en el mateix periodo en que Aquiles, segons la llegenda, va descobrir la Achillea.[5]
  • capitatum: epítet latino que significa "en cap".[6]
Citologia

Número de cromosomas de Teucrium capitatum (Fam. Labiatae) i táxones infraespecíficos: 2n=26:[7] 2n=52:[8] 2n=39[8][9]

Sinonímia
Sinònims:
  • Polium capitatum (L.) Mill., Gard. Dict., ed. 8, p. 5, 1768
  • Chamaedrys capitata (L.) Raf., Fl. Tellur., 3, p. 85, 1837
  • Teucrium polium subsp. capitatum (L.) Arcang., Comp. Fl. Ital., p. 559, 1882
  • Teucrium capitatum subsp. capitatum - Des del Mediterràneu fins a Afganistan.
Sinònims:
  • Polium album Garsault, Fig. Pl. Méd., 462 b, 1764, opus utique oppr.
  • Teucrium achaemenis Schreb., Pl. Verticill. Unilab. Gen. Sp., p. 44, 1774
  • Teucrium belion Schreb., Pl. Verticill. Unilab. Gen. Sp., p. 47, 1774, nom. illeg.
  • Teucrium cymosum Pers., Syn. Pl., 2, p. 112, 1806
  • Teucrium album (Garsault) Poir. in J.B.A.M.de Lamarck, Encycl., Suppl. 2, p. 770, 1812
  • Teucrium polium var. gnaphalodes Benth., Labiat. Gen. Spec., p. 686, 1835
  • Teucrium polycephalum Pomel, Nouv. Mat. Fl. Atl., p. 114, 1874
  • Teucrium capitatum subsp. gussonii Nyman, Consp. Fl. Eur., p. 567, 1881
  • Teucrium polium var. achaemenis (Schreb.) Nyman, Consp. Fl. Eur., p. 566, 1881
  • Teucrium polium var. tonsum Stapf, Denkschr. Kaiserl. Akad. Wiss., Wien. Math.-Naturwiss. Kl., 50, p. 51, 1885
  • Teucrium polium subsp. album (Garsault) Breistr., Bull. Soc. Bot. France, 121, p. 58, 1974
Sinònims:
  • Teucrium capitatum var. gracillimum Rouy, Naturaliste, 2, p. 21, 1882
  • Teucrium polium var. gracillimum (Rouy) O.Bolòs & Vigo, Fl. Paisos Catalans, 3, p.239, 1995
  • Teucrium coeleste Schreb., Pl. Verticill. Unilab. Gen. Sp., p. 49, 1774
  • Teucrium pycnophyllum Schreb., Pl. Verticill. Unilab. Gen. Sp., p. 48, 1774
  • Teucrium valentinum Schreb., Pl. Verticill. Unilab. Gen. Sp., p. 46, 1774
Sinònims:
  • Teucrium lusitanicum Schreb., Pl. Verticill. Unilab. Gen. Sp., p. 47. 1774
  • Teucrium polium var. lusitanicum (Schreb.) Nyman, Consp. Fl. Eur., p. 566 (1881).
  • Teucrium luteum subsp. lusitanicum (Schreb.) Rivas Mart., Opusc. Bot. Pharm. Complut., 3, p. 88, 1986
  • Teucrium salviastrum Hoffmanns. & Link, Fl. Portug., 1, p. 85, 1809
  • Teucrium polium var. flavidum Emb. & Maire, Mém. Soc. Sci. Nat. Maroc, 17, p. 46, 1928
  • Teucrium polium subsp. mairei Maire, Bull. Soc. Hist. Nat. Afrique N., 2, p. 208, 1932
  • Teucrium doumerguei Sennen, Cat. Fl. Rif Orient., p. 95, 1933
  • Teucrium mairei Sennen, Campagn. Bot., p. 102, 1936, nom. illeg.
  • Teucrium polium var. hidumense Sennen, Diagn. Nouv., p. 112, 1936
  • Teucrium lusitanicum subsp. clementiae T.Navarro & al., Acta Bot. Gallica, 145, p. 64 ,1998
  • Teucrium capitatum subsp. majoricum (Rouy) Nyman, Consp. Fl. Eur., Suppl. 2, p. 246, 1889 - Espanya i Illes Balears.
Sinònims:
  • Teucrium majoricum Rouy, Naturalea (Madrit), 2, p. 15, 1882
  • Teucrium polium f. majoricum (Rouy) O.Bolòs & Vigo, Collect. Bot. (Barcelona), 14, p. 92, 1983
  • Teucrium willkommii Porta, Nuovo Giorn. Bot. Ital., 19, p. 315, 1887[10]

Noms comuns

Castellà: almoradul, herba dels cucs, humera, iva, mejorana, mejorana selvat, osuna, poleo de mont, poleo montano (2), poliol barbado, poliol de la Alcarria, poliol de dos colors, poliol dret, poliol dur, poliol florido, poliol femella, poliol nevat, ramarilla, tomello (2), tomello blanc (4), tomello borriquero, tomello de flor blanca, tomello macho (9), tomello terrero, zamarrilla (8), zamarrilla angosta, zamarrilla blanca. Les sifres entre paréntesis es referixen a la freqüència del vocable en Espanya; en negreta, els més estesos.[9]

Referències

  1. ↑ Teucrium capitatum en Herbario virtual
  2. ↑ «Teucrium capitatum». Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultat el 15 de decembre de 2013.
  3. ↑ F. Gaffiot, Diccionaire Latin-Français, Hachette, Paris, 1934
  4. ↑ Encyclopedia Mythica: mythology, folklore, and religion
  5. ↑ Teucrium en M.L. Charters, Califòrnia Plant Names: Latin and Greek Meanings and Derivations - A Dictionary of Botanical and Biographical Etymology
  6. ↑ En Epítets Botànics
  7. ↑ Teucrium capitatum L. Proves IOPB. Chromosome number reports. XXXVII. Puech, S. (1972) Taxon 21(4): 500
  8. ↑ 8,0 8,1 Teucrium capitatum L. Proves Senyes cariológicos i taxonòmics sobre el gènero Teucrium L. (Labiatae). Valdés Bermejo, I. & A. Sánchez Crespo (1978) Acta Bot. Malacitana 4: 27-54
  9. ↑ 9,0 9,1 «Teucrium capitatum». Real Jardí Botànic: Proyecte Anthos (requerix busca). Consultat el 3 d'abril de 2010.
  10. ↑ «Teucrium capitatum». Royal Botanic Gardens, Kew: World Checklist of Selected Plant Families. Consultat el 3 d'abril de 2010.