Cohors I Gallica Equitata civium romanorum

La Cohors I Gallica equitata civium romanorum va ser una unitat auxiliar de l'eixèrcit imperial romà del tipo cohors quinquagenaria equitata , en una dilatada història de quatre sigles.

Els orígens

L'unitat va ser reclutada com a unitat d'infanteria -Cohors quinquagenaria peditata- com Cohors I Voluntariorum en Itàlia durant l'emergència provocada per la Clades Variana o desastre de Teotoburgo[1] [2] archivat en Wayback Machine. de l'any 9, rebent els seus ensenyes el 22 d'abril de 10, i sent enviada per l'emperador Augusto al llimes del Rin, per a substituir a les unitats auxiliars destruïdes i reforçar la frontera. Com les Germaniae eren simples districtes militars de la Gallia Belgica, l'unitat va rebre el sobrenom de Gallica, denominant-se en eixe moment Cohors I Gallica Voluntariorum, per lo que estava dirigida per un Tribunus cohortis de l'orde eqüestre.

 
Image del campament romà de Aquae Quarquennae, en Banys de Bande (Orense), a on va poder estar acantonada la Cohors I Gallica i.c.r.

Cap a 15-20, baix Tiberio, va ser enviada a Dalmatia, i, poc despuix, abans de 30, a la Hispania Tarraconensis, a on va permanéixer durant el restant de la seua història, sent una de les tres cohortes auxiliars mencionades per Suetonio -Galba 10, 2- com a auxiliars de la Legio VI Victrix en 68.

La cohorte va permanéixer en la Tarraconensis i des de 74 va ser assignada a la Legio VII Gemina, i és possible que anara acuartelada en el castellum de Aquis Querquennis (Banys, Bande, Orense).

 
Inscripció funerària procedent de Luyego de Somoza (León, Espanya), dedicada a Juliol Capitón, soldat de la cohorte a mitan del II.

Baix Domiciano, en motiu del carpiment de les unitats de cavalleria de guarnició en la Península despuix del trasllat del Ala Parthorum a Mauretania, l'unitat va ser transformada en Cohors equitata, passant a ser manada per un Praefectus cohortis eqüestre, rebent la condició de civium Romanorum, lo que permetia que els seus hòmens vestiren de la mateixa forma que la cavalleria i l'infanteria de les legions. En eixe moment va ser destinada al castellum de Pisoraca (Herrera de Pisuerga, Palència), a on substituyó a la mencionada Ala Parthorum.

El II

A les órdens de Titus Varius Clemens va enviar una vexillatio a la Mauretania Caesariensis baix Antonino Pío per a combatre als mauri entre 144 i 152.

En 171 i en 175-177, baix Marco Aurelio, va colaborar en la Legio VII Gemina en les campanyes contra els invasores mauri en la Baetica.

A lo llarc del II manuvo destacaments en les zones de mineria aurífera d'El Bierzo i de la regió de Aquae Flaviae (Chaves) en el Nort de Portugal.

Els sigles III i IV i la desaparició de la Cohorte

La seua trayectòria en el III i el IV nos és desconeguda, pero la Notitia Dignitatum -occ. XLII, 32- menciona la seua existència com a unitat d'infanteria assentada en la ciutat de Veleia (Iruña, Àlaba), prop de Vitòria, despareciendo en els turbulentos els de l'usurpació de Constantino III i les operacions del seu general Geroncio i en l'invasió de vàndals, suevos i alanos de 409.

El grup de reconstrucció històrica

Actualment existix un grup que tracta de reconstruir esta unitat militar, el seu equip, tàctiques i costums en el seu periodo entre els sigles III i IV quan va estar basada en la ciutat de Veleia (Iruña, Àlaba). Ha participat en vàries edicions de "Tarraco Viva" i "Ludis Veleienses", entre uns atres.

Enllaços externs

Fonts primàries

  • CIL II, 2553: I(ovi) O(ptimo) M(aximo) / pro salute M(arci) Aureli Antonini / et L(uci) Aureli Veri Augustorum / ob natale(m) signor(um) vexillatio / coh(ortis) I Celtib(erorum) sub cura Zoili / Augustor(um) lib(erti) proc(uratoris) et Val(eri) Flavi / |(centurionis) coh(ortis) I Gall(icae) et Aeli Flavi b(ene)f(iciarii) proc(uratoris) / Augustor(um) et Lucreti Mater/ni imag(iniferi) leg(ionis) VII G(eminae) F(elicis) et Iuli Es/duli tesserari(i) c(ohortis) I C(eltiberorum) posita / Idib(us) Octobrib(us) Imp(eratore) L(ucio) Aure/lio Vero III et Quadrato co(n)s(ulibus)
  • CIL II, 2555: I(ovi) O(ptimo) M(aximo) / pro salute M(arci) Aureli / Antonini et L(uci) Aureli Veri / Augustorum / ob natale(m) [aprunculorum] / milites coh(ortis) I Gall[i]c(ae) / sub cura [H]i[r]met(is) Aug[gustor(um) lib(erti)] / [p]r[oc(uratoris)] et Lucret(i) Patern(i) / [dec(urionis)] coh(ortis) I [Celtib(erorum)] et Ful/[-----
  • CIL II, 2556: [I(ovi) O(ptimo) M(aximo)] / [p]r[o] sa[lute M(arci) Aureli] / Anton[ini et L(uci) Aureli] / Veri Aug[ustor(um) o]b n[atale(m)] / aprunc[ulor(um)] mil[ites] / coh(ortis) I Gal[l(icae) la seua]b cura [Zo]/[i]li Augustor(um) lib(erti) pr[oc(uratoris)] / [et] Val(eri) Flavi |(centurionis) coh(ortis) ei[us]/[de]m et Val(eri) Valentis [b(ene)f(iciarii)] / [pr]oc(uratoris) Augustor(um) et Iul[i] / [Iul]iani signif(eri) leg(ionis) VII [G(eminae)] F(elicis) / X K(alendas) Maias Pud[ent et Pollio]/[ne co(n)s(ulibus)]
  • CIL II, 2913: Cornelianus / praefectus / c(ohortis) p(rimae) <C=G>(allicae) i(quitatae) c(ivium) R(omanorum)
  • CIL II, 3851: C(aio) Cornelio Q(uinti) f(ilio) Gal(eria) Restituto / [Gra]ttio Ceriali / [trib(u) mil(itum)] leg(ionis) III Gallicae / [trib(u)] mil(itum) cohort(is) I Gallicae / [c]ivium Romanorum / praefect(o) [alae(?)-------
  • CIL III, 5211-5215: T(ito) Vari Clementi / ab epistulis Augustor(um) / proc(uratori) provinciar(um) / Belgicae et utriusq(ue) Germ(aniae) / Raetiae Mauret(aniae) Caesar(i)ens(is) / Lusitaniae Ciliciae / praef(ecto) equit(um) al(ae) Britannicae miliar(iae) / praef(ecto) auxili(ari)orum in Mauret(aniam) Tingitan(am) / ex Hispania missorum praef(ecto) equit(um) al(ae) II / Pannoniorum trib(u) leg(ionis) XXX O(lpiae) V(ictricis) {PRAEF} / praef(ecto) coh(ortis) II Gallorum Macedonicae / civitas Treverorum / praesidi optimo
  • CIL III 15205,1: ------] / [proc(uratori) provinciarum ---] / [---- Raetiae] / [Mauret(aniae) Caesariens(is) Lusitaniae Ciliciae] / pr[aef(ecto) equit(um) alae I Fl(aviae) Aug(ustae) Britannicae] / mil[iar(iae) praef(ecto) auxiliariorum missorum in]/ter t[empus expedit(ionis) in Mauretaniam Tingitanam ex] / Hispa[nia praef(ecto) eq(uitum) al(ae) II Pannonior(um) trib(u) mil(itum)] / [leg(ionis)] XXX [O(lpiae) V(ictricis) praef(ecto) coh(ortis) II Gallorum Macedon(icae)] / [---]R[-----
  • CIL XI, 6344: P(ublio) Cornelio P(ubli) f(ilio) / Sab(atina) Cicatriculae / prim(o) pil(o) bis praefect(o) / equit(um) preaf(ecto) clas(sis) / praef(ecto) cohortium / civium Romanor(um) / quattuor in Hispan(ia) / trib(u) mil(itum) IIviro et / IIvir(o) quinq(uennali) pont(ifici) / d(ecreto) d(ecurionum) / public(i)
  • CIL XIII, 1807: C(aio) Furio Sabinio Aquilae / Timesitheo proc(uratori) / prov(inciarum) Lugud(unensis) et / Aquit(anicae) proc(uratori) prov(inciae) Asiae ibi vice XX / et XXXX itemq(ue) vice proco(n)s(ulis) proc(uratori) / prov(inciarum) Bithyniae Ponti Paphlagon(iae) / tam patrimoni(i) quam rat(ionis) privatae / ibi vice proc(uratoris) XXXX item vice proc(uratoris) / patrimon(ii) prov(inciarum) Belgic(ae) et duarum / Germaniar(um) ibi vice praesid(is) prov(inciae) / German(iae) inferior(is) proc(uratori) prov(inciae) Sy/riae Palaestinae ibi exactori reli/quor(um) annon(ae) sacrae expeditio/nis proc(uratori) in urbs magistro XX ibi / logistae thymelae proc(uratori) prov(inciae) / Arabiae ibi vice praesid(is) bis proc(uratori) / ration(is) privat(i) per Belgic(am) et duas / Germ(anias) praef(ecto) coh(ortis) I Gallic(ae) in Hispan(ia) / C(aius) Atilius Marullus Arvern(us) / et C(aius) Sacconius Adnatus Em/diomatr(icus) patró optimo
  • CIL XIII, 5007: D(ecimo) Iul(io) L(uci) f(ilio) Vol(tinia) Ripano / Capitoni Bassiano / equo publique honorato / praefect(o) fabrum / trib(u) mil(itum) coh(ortis) I Gal[l(ica)] i[n Hi]sp(ania) / L(ucius) Iul(ius) Brocchus / Valdre(ius) Bassus / filio
  • CIL XIII *119 = AE 1889, 84 = AE 1989, 519: D(is) M(anibus) et m(emoriae) L(uci) Carneoli )(centurio) K(ohortis) (sic) / I Gal(licae) an(norum) LI men(sium?) VI mil(itavit) ann(vos) XXV / M(arcus) Carneolus p(atri?) o(ptimo?) f(ilio) m(onumentum) p(ecunia?) f(ieri) i(ussit) et s(ub) a(scia) d(edicavit)
  • AE 1907, 151: I(ovi) O(ptimo) M(aximo) C(onservatori) / mil(ites) c(o)h(ortis) / I Galli/cau eq(uitatae) / c(ivium) R(omanorum) v(otum) s(olverunt) / l(ibentes) m(erito)
  • AE 1963, 21: [I(ovi) O(ptimo) M(aximo) s(acrum)] / [pro ix(ute) M(arci) Aure]/[li Commodi An]/[to]nini Pii Fel(icis) Au[g(usti)] / Ger(manici) max(imi) trib(unicia) pot(estigues) [XVI] / imp(eratoris) XV co(n)s(ulis) VI ob n[a]/tale(m) aprunculorum / mil(ites) coh(ortis) I Gal(licae) sub cu[ra] / Aureli Firmi Aug(usti) lib(erti) [proc(uratoris)] / met(allorum) et Valeri Marcel[lini] / dec(urionis) al(ae) II Fl(aviae) X K(alendas) Mai(as) / [P]opilio Pedone et / [B]radua Maurico [co(n)s(ulibus)]
  • AE 1967, 230: I(ovi) O(ptimo) M(aximo) / pro salute M(arci) Aur(eli) / Commodi Aug(usti) o[b] / natale(m) aquil(a)i leg(ionis) / VII G(eminae) F(elicis) sub cura M(arci) / Aur(eli) Eutychetis A[ug(usti)] / [lib(erti)] proc(uratoris) et M(arci) Més/[baix]ris |(centurionis) coh(ortis) I Galli/[ca]i et Aviti Patern[i] / [de]c(urionis) Aug(usto) / et Bur(r)o co(n)s(ulibus)
  • AE 1968, 237 = AE 2016, 644: V(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito) / Bandu(a)i / Veigebr/eaego / M(arcus) Siloni/us Gal(eria) Si/lanus / sig(nifer) coh(ortis) I / Gall(icae) c(ivium) R(omanorum)
  • AE 1987, 795: ----] / [praef(ecto) alae I Fl(aviae) Aug(ustae) Britan]nicae m[iliar(iae)] / [praef(ecto) auxiliar(iorum) ex Hisp(ania) in] Maureta[niam] / [Tingitanam missorum tem]pore expeditio[nis] / [praef(ecto) equitum alae II P]annonior(um) trib(u) / [mil(itum) leg(ionis) XXX Ulp(iae) Victr(icis) pra]ef(ecto) coh(ortis) II Gallor(um) / [Macedon]icae / [--- Mar]cellus ex provinc(ia) / [--- ra]rissimo
  • AE 1992, 1373b = AE 1996, 1206b: [Llaura]m Geni [l]/[oc(i)] / Augustam / [C(ohortis) I Ga]llica Vol(untariorum)/[----

Bibliografia

Vore també